नेपाळला ‘परिवर्तनवादी’ संबंध हवे आहेत, असे म्हटले आहे की भारताविरुद्ध कोणतीही नाराजी नाही

नेपाळ भारताविरुद्ध कोणतेही जुने सामान घेऊन जात नाही आणि आपल्या “जवळच्या शेजारी आणि सर्वात महत्त्वाच्या भागीदारासोबत खरे बदल घडवून आणण्यासाठी कटिबद्ध आहे,” असे नेपाळचे परराष्ट्र मंत्री शिशिर खनाल यांनी शनिवारी आपले समकक्ष एस जयशंकर यांची भेट घेतल्यावर सांगितले.खनालचे स्वागत करताना जयशंकर म्हणाले की, पूर्वी भारताचा नेपाळ सरकारला स्पष्ट संदेश सहयोग आणि सहकार्याचा होता कारण आज “भारत-नेपाळ संबंधांचा मार्ग निर्णायकपणे बदलण्याची” संधी आहे.विशेष म्हणजे, दोन्ही बाजूंनी त्यांच्या वाचनांमध्ये विवादित सीमा समस्या आणली नाही, कारण नेपाळने सांगितले की “उत्पादक” चर्चा व्यापार आणि आर्थिक सहकार्य, सीमापार कनेक्टिव्हिटी, ऊर्जा भागीदारी, जल संसाधन व्यवस्थापन आणि लोक-लोक संबंध यावर केंद्रित आहे. तथापि, राजनैतिक सूत्रांनी सांगितले की, दोन्ही बाजूंनी संयुक्त क्षेत्र सर्वेक्षण पथकांद्वारे सीमेवर चालू असलेल्या कामावर चर्चा केली आणि समजून आणि मैत्रीच्या भावनेने समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी वचनबद्ध असताना सीमा व्यवस्थापनावरील विद्यमान यंत्रणेची लवकर बैठक घेण्यास सहमती दर्शविली.3-दिवसीय भारत भेटीवर – बलेंद्र शाह यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने या वर्षी मार्चमध्ये पदभार स्वीकारल्यानंतर दोन्ही बाजूंच्या कोणत्याही मंत्र्याने केलेला पहिला – खनाल यांनी असेही सांगितले की नेपाळ भारत आणि नेपाळ यांच्यातील सभ्यता संबंधांना आधुनिक, विकासाभिमुख भागीदारीत रूपांतरित करण्याचा प्रयत्न करीत आहे.“नेपाळने भारतासोबतच्या संबंधांना सर्वोच्च प्राधान्य दिले आहे. नवीन सरकारच्या अंतर्गत, आम्ही ठोस, हेतुपुरस्सर आणि शक्य तितक्या उच्च पातळीवर सहभागी होण्यास तयार आहोत,” असे मंत्री म्हणाले, पश्चिम आशियातील संकटादरम्यान इंधन आणि खतांच्या पुरवठ्याबद्दल भारताचे आभार मानले.नेपाळमधील सत्ताधारी पक्ष आरएसपीचे अध्यक्ष रबी लामिछाने भारत दौऱ्यावर आल्याच्या काही दिवसांत मंत्री येथे आले. भारत-नेपाळ-चीन त्रिपुराजवळील लिपुलेख पास येथे कैलास मानसरोवर यात्रा पुन्हा सुरू केल्याच्या निषेधार्थ काठमांडूमधील नवीन सरकारने नेपाळचा प्रादेशिक दावे भारताने फेटाळून लावल्याचा उल्लेख गेल्या महिन्यात सीमा भडकल्यानंतर या भेटींनी संबंध स्थिर होण्यास मदत केली आहे.आपल्या सुरुवातीच्या टिप्पण्यांमध्ये, खनाल म्हणाले की ते उत्पादक, स्पष्ट आणि परिणामाभिमुख चर्चेची वाट पाहत आहेत जी द्विपक्षीय संबंधातील आगामी “उच्च-स्तरीय भेटी आणि नवीन अध्यायाची सुरुवात” करण्यासाठी मंच तयार करेल. हे महत्त्वपूर्ण आहे कारण दोन्ही बाजूंनी राजनयिक पद्धतीने शाह यांच्या भारत भेटीचे नियोजन केले आहे, ज्यांनी पदभार स्वीकारल्यापासून परदेशात प्रवास केला नाही. यापूर्वी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांना भारतभेटीचे निमंत्रण दिले होते.दोन्ही देशांतील लोकांच्या परस्पर प्रगती, समृद्धी आणि कल्याणासाठी नेपाळसोबत काम करण्याच्या भारताच्या वचनबद्धतेचा जयशंकर यांनी बैठकीत पुनरुच्चार केला. ते म्हणाले की शाह सरकारने सांगितलेली उद्दिष्टे आणि भारताने शेजारच्या क्षेत्रात घेतलेल्या पुढाकारांमध्ये मजबूत पूरकता आहे आणि नेपाळशी भारताचे संबंध विश्वास, सद्भावना आणि परस्पर फायद्यावर आधारित आहेत.“विकास सहकार्य, कनेक्टिव्हिटी, ऊर्जा, विशेषत: जलविद्युत विकास, शिक्षण, आरोग्य, क्षमता बांधणी, डिजिटल, संस्कृती आणि क्रीडा यासह आमच्या अद्वितीय भागीदारीवर तपशीलवार चर्चा,” मंत्री म्हणाले.बैठकीनंतर, जयशंकर यांनी 2015 नंतरच्या भूकंप पुनर्रचना कार्यक्रमांतर्गत 72 आरोग्य सुविधा आणि 12 सांस्कृतिक वारसा प्रकल्पांना अक्षरशः सुपूर्द केले. मंत्र्यांनी एकत्रितपणे सीमापार वैयक्तिक रेमिटन्स सुलभ करण्यासाठी एक उपक्रम कार्यान्वित करण्याची घोषणा केली. जयशंकर म्हणाले की, नेपाळसाठी ‘व्हॉईस फर्स्ट’ भाषा अनुवाद प्लॅटफॉर्मसाठी राष्ट्रीय डिजिटल पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यासाठी डिजिटल इंडिया भाशिनी आणि काठमांडू विद्यापीठ यांच्यात सामंजस्य कराराची देवाणघेवाण या बैठकीनंतर दोन्ही मंत्र्यांनी पाहिली.जयशंकर यांच्या मते, द्विपक्षीय संबंध व्यापार, वाणिज्य, गुंतवणूक, ऊर्जा आणि विकास सहकार्य यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये स्थिरपणे विकसित होत असताना, आता स्टार्टअप्स, एआय, माहिती तंत्रज्ञान आणि नवीकरणीय ऊर्जा यांसारख्या नवीन क्षेत्रांमध्ये देखील ते पुढे नेण्याची संधी आहे.नेपाळला प्राधान्य भागीदार म्हणून वर्णन करताना, एका भारतीय वाचनाने सांगितले की मंत्र्यांनी भारत-नेपाळ परस्पर कायदेशीर सहाय्य करार (MLAA) मध्ये अंमलात येण्यासाठी अंतर्गत प्रक्रिया पूर्ण करण्याचे स्वागत केले. “सीमापार गुन्ह्यांशी संबंधित तपास, खटला चालवणे आणि न्यायालयीन कार्यवाहीची परिणामकारकता वाढविण्यासाठी हा करार भारत आणि नेपाळच्या लोकांना संस्थात्मक कायदेशीर चौकट प्रदान करून लाभदायक ठरेल,” असे त्यात म्हटले आहे.